Günümüzde soslar ; Et , Tavuk ve Balık yemeklerinin yanı sıra salata ve tatlılarda da yerini alarak mutfaklardaki önem ve yerini korumayı başarmıştır.
Güzel bir yemeğin tamamlayıcıları arasında kuşkusuz bir çok ayrıntı yer alır. Doğru malzemenin bir araya getirilmesi kadar, malzemenin tazeliği de önemli rol oynar. Soslar bu noktada yemeğin pişirim ve servisinde bir lezzet ve kıvam sağlayıcı olarak önem taşımaktadır. Kırmızı etin Yumuşatılmasında çok farklı soslar uygulanır. Kümes hayvanları ve deniz mahsülerininde terbiye ve marine edilmesi pişirme öncesi soslamadır. Kalamar, Ahtapot, Sübye gibi balığa göre eti oldukça sert olan türler mutlaka pişirme öncesi bir takım soslara yatırılarak dinlendirilir.
Kırmızı etin süt ve soğandan yapılan yumuşatma amaçlı soslanması, tavuk etinin ızgara öncesi baharat ve salça karışımı soslara yatırılması gündelik mutfak deneyimlerinde bolca uygulanır.
Uzak Doğu mutfağında soslar yemekelrin ana birleşeni olarak kullanılır. Yemeğe acı, ekşi, tatlı aromalar, yüzlerce değişik türü olan soslarla kazandırılır. Soya sosu bu aromalar içerisinde tüm dünyada en bol kullanılan çok değerli bir tatlandırıcıdır.
Avrupa Mutfağı da soslara yaygın biçimde yer verir. Özellikle salata ve tatlılarda kullanılan çikolatalı ve kremalı soslar, Avrupa ve Akdeniz mutfağının karakteristik özelliklerindendir.
Geleneksel Osmanlı mutfağında da soslar yoğun ve oldukça sık kullanılmaktadır. Et ve kemiklerin kaynatılması ile elde dilen et suyu lezzet ve kıvam artırıcı bir unsur olarak başta, pilav ve bakliyat yemekleri olmak üzere çok çeşitli yemeklerin gözdesidir.
Tarçın, zencefil, karabiber, kimyon gibi temel baharatların yanında, elma, ayva, badem, ceviz gibi meyve ve yemişlerde Osmanlı lezzetlerinin soslarında yoğun kullanılan malzemelerdir.
Osmanlı Türk mutfak geleneğinde sos kullanımı tencere yemeklerindenziyade tatlı çeşitlerinde görülür. Sirke, limon suyu, zeytinyağı, ve yoğurt gibi fazla işlenmemiş ve baskın aromalarını sos içinde de devam ettiren malzemeler güncel mutfak kültürümüzde halen kullanılmaktadır.
Bende bugün sizlere, haftasonu Halk Tv de yayınlanan “Hilal ile Saglıklı Mutfak” programımın 2. konuğu olan sevgili Eda Özbolat Ünür’den öğrendiğim Soyalı Beşamel Sosu ve bu sosla sunduğum et tarifimi paylaşmak isterim.
Sevgilerimle
Soyalı Beşamel Soslu Kontrafile
MALZEME
4 dilim Kontrafile
Yarım su bardağı Soya sosu
1 Yemek kaşığı un
1,5 yemek kaşığı sıvıyağ
YAPILIŞI
Düdüklü tencereye etler konur üzerini geçecek kadar su ilave edilir ve yarım su bardağı soya sosuda eklendşkten sonra 40 dakika pişirilir.
Süre bitiminde ayrı bir tavaya un ve sıvıyağ konarak un biraz kavrulur. Üzerine düdüklünün içindeki soyalı et suyundan 2-3 kepçe eklenerek karıştırılır. Yoğun bir kıvamı olacaktır. Düdüklüde pişen et servis tabağına alınır. Üzerine sos ilave edilerek servis yapılır.
Soyalı Beşamel Sos Tarifi
MALZEME
500 ml et suyu
Yarım su bardağı soya sosu
1 yemek kaşığı un
1,5 yemek kaşığı sıvıyağ
YAPILIŞI
Et suyu ve soya sosu karıştırılarak 15 dk kaynatılır. Ayrı bir tavada un ve sıvıyağ karıştırılarak un hafifçe kavrulur. Daha sonra unlu karışıma 2-3 kepçe et suyu ilave edilir. Kıvamlı bir sos elde edene kadar yaklaşık 5 dk karıştırılarak pişirilir. Kıvamı koyu olursa et suyu ilave edilmelidir.
Not: Bu sosu tavuk suyu ile de yapabilirsiniz.
6 Kişilik Hazırlama ve Pişirme Süresi: 30 dk Zorluk Derecesi: 1 2 3 4 5
