Boza

Merhaba. Evde boza yapmayı denediniz mi?  Ben tam 3 kere denedim ve 3. de vakıf olabildim. Marketlerde boza bulamayınca maya ile yaptım iki kere ikisi de çöpe gitti. Çünkü tadı çok acı oldu. Halbuki vefanın sitesinden almıştım  tarifi. Sonunda anneme vefadan boza mayası aldırdım ve onunla yaptım. Sonuç tek kelime ile muhteşem. Tadına bakanlar  bayıldı. Tam istediğim ekşilikte ve tam kıvamında bir boza oldu. Bu nedenle dün akşam 4,5 lt boza yaptım su an mayalanma sürecinde 🙂

Mayalı diğer tarifler

İncir Uyutması (Sütlü İncir Tatlısı)

Güveçte Ev Yapımı Yoğurt

Ev Yapımı Yoğurt (şekerli)

Yurt dışında yaşayan takipçilerimden, maya için eski boza  bulamazsak , neyle mayalamamız gerek gibi sorular  geldi . Malum hamur mayası ile başarısız iki deneyimim olmuştu. Bu nedenle; işi ehlinden öğrenmek için Vefa Bozacısı’nı aradım. Üretim sorunlusu Muhtar bey’le görüştüm. Dünya tatlısı, babacan biri. Bilgileri ve püf noktaları bana hiç  çekinmeden  gocunmadan verdi ve beni tebrik etti. Gelecek nesillere bu tarihi içeceğimizi unutturmamak adına kendisini çok mutlu ettiğimi ve tanışmak istediğini söyledi. Doğma büyüme Fatih’li olarak  ilk işim tanışmaya gitmek olacak.

Muhtar bey’den öğrendiğim  kadarı ile ben hamur mayasını çok  koyuyormuşum. 5 kg bulgur için 1 çay  kaşığı maya   konuluyor dedi bana. Ona göre ayarla. Mayayı  mutlaka sulandır ve şeker ekle dedi. Henüz maya ile tekrar denemedim. Çünkü  artık  benim de bir boza mayam var.  Onu derin dondurucuda saklayacağım.

Bozanin tarihinden bahsedip tarife geçeyim. Bu akşamdan yaparsanız  hafta sonu  tv karşısında afiyetle içersiniz. Ya da   Vefa’ ya gidip  tarihi dokunun içinde keyfini çıkarın. Leblebi almayı unutmayın ama 😉

Boza; darı irmiği su ve şekerden üretilir.
Bünyesinde A ve B vitaminlerinin dört türü ile C ve E vitaminleri bulunur. Boza, mayalanması sırasında laktik asit üretir. Ender gıda maddelerinde bulunan bu asit çok değerli olup, hazmı kolaylaştırıcı etkisi vardır. Süt yapıcı özelliği nedeniyle hamile bayanlara ve vitamin kaynağı olarak sporculara tavsiye edilir. Kolera hastalığının tedavisinde son derece etkilidir.

Boza; mayalı ve gıda bakterilerinin yaşadığı bir içecek olduğundan koruma şartları çok önemlidir.
Bu nedenle hava alabilen, sağlıklı cam şişede satışa sunulmaktadır. Şişelenmesi sırasında fermantasyonu devam eden bozanın çok hızlı tüketilmesi gerekir.

Bir görüşe göre boza, bilinen en eski içki olan biranın ilk halidir. Bir Anadolu içkisi olan üzüm şarabından daha eski bir geçmişe sahiptir. En eski yazılı kaynaklara sahip Mezopotamya (Sümer) ve Mısır uygarlıklarında üretilen birayla boza, hemen hemen aynıdır. Bira hammaddesi olarak kullanılan malt ekmeği, suyla ezilip bulamaç haline getirilir. Karışım mayalanmaya bırakılır. Böylece alkolle birlikte süt asiti de ortaya çıktığından, sözü edilen bira bozaya benzer.

Türkiye’de genellikle darıdan yapılan boza, başka ülkelerde yapıldığı yerin başlıca ürününe göre mısır, arpa, çavdar, yulaf, buğday, kara buğday, arnavutdarısı, gernik gibi tahılların unu, bazen da pirinç ve ekmek, nadir olarak da kenevir unu ve karamuk mayalandırılarak yapılır. Kepeği alınmış darı unu kazanda kavrulup, yumruk veya tokmakla dövülerek suyla hamur haline getirilir. Belli bir kıvama ulaşan bu karışım elekten geçirilir. Eski boza veya hamur mayası ile mayalandırılarak serin yerde 3-7 gün dinlendirilir. Şeker veya pekmezle tatlandırılarak içilir.

Boza, Mısır ve Kuzey Afrika sahilleriyle Akdenizli tüccar gemiciler aracılığıyla batıya, Hazar Denizi güneyinden doğuya, Asya içlerine ve Çin’e; İran ve Afganistan’a, Kafkaslar’dan kuzeye, Volga havzasına doğru geniş bir coğrafyaya yayılır. Balkan ülkelerinin hemen hepsinin “milli içki” olarak sahiplendiği bozanın Balkanlar’a gelişi ise, iki farklı öyküye dayandırılır. İlkinde, Orta Asya’dan kalkıp XI. Yüzyılda Karadeniz’in kuzeyinden Balkanlar’a kadar geniş bir bölgeyi ele geçiren Kıpçak Türklerinin, bozayı da kültürlerinin bir parçası olarak bölgeye taşıdığı savunulur. İkincisinde ise, horasanlı savaşçı dervişlerden Sarı Saltık yer alır. Horasan’dan gelip Anadolu’da Hacı Bektaş’a bağlanan Sarı Saltık, Rumeli’ye yerleşen ilk Müslüman Türk toplulukları da yönetmek üzere, 1263 yılında Babadağı’na, bugünkü Dobruca’ya gelir. Horasan’da öğrendiği bozacılığın bölgede yayılmasına da önayak olan Sarı Saltık, bozacı esnafının piri sayılır.

Eskinin İstanbul’un elinde güğüm, belinde bardaklık, akşamları sokak sokak arşınlayan Arnavut bozacılar, plastik bidon içinde boza satan Anadolu delikanlılarıyla yer değiştirir. Bilinmez, satıcı belki de kendi yaptığı bozayı satar ama sesi hep aynı yanık tonda çıkar; “Booozaaa…Vefa Bozası!…”

Kaynak: http://www.vefa.com.tr/

MALZEME

1,5 su bardağı  köftelik bulgur (Normal pilavlık bulgurla da oluyor. Sadece piştikten sonra çok iyi  öğütmek gerek)

Yarım normal çay  bardağı pirinç

1,5 su bardağı  şeker (bulguru ölçtüğünüz bardakla aynı olmalı)

10 su bardağı  su

1 su bardağı eski boza  (oda sıcaklığında)  veya kırmızı  mercimek  kadar hamur mayası ( yaş veya kuru çok ufak olacak)

YAPILIŞI

* Bulgur ve pirinci yıkayın. Çelik Tencereye koyun.

* 10 su bardağı  suyu ekleyip tencerenin kapağını kapatın. Bulgur ve pirinç iyice pişene kadar  normal tencerede 20 dk, düdüklüde 15 dk pişirin.

* Pişen bulgurları blendırdan iyice geçirin. Daha sonra ayrı bir  çelik tencereye tel süzgeç ile süzün.

* Şekeri ilave edip  tahta kaşıkla karıştırın.

*Ara ara karıştırarak oda sıcaklığından biraz daha sıcak kalacak kadar  soğutun. (Çok  soğuk olmayacak. Yoğrut mayalar  gibi düşünün)

* Oda sıcaklığına gelince eski  bozayı  ekleyip  karıştırın.

* Maya koyacaksanız : mayayı  2 yemek kaşığı ılık su ile sulandırın ve çay  kaşığı ucuyla şeker atıp  karıştırın. Sonra bulgura ilave edin.

* 20-25 derece sıcaklıkta 2-3 gün mayalanmasını  bekleyin. Ara ara tahta kasıkla karıştırın.

* Eski boza ile mayalandığında taşmıyor ama hamur mayası  taşabilir. Mayaladığınız kap büyük olsun.

* Bulgur katılaşıyor, üzeri göz göz oluyor.  O zaman olmuş demektir.  Uygun sıcaklıkta 2 günde mayalanıp içilecek kıvama  geliyor.

* Mayalama süreci bitince tadına bakın. Şeker az gelirse şeker, kıvamı yoğunsa   su ekleyin. Bir kepçe yardımı ile havalandırararak karıştırın.

* Buzdolabına koyun soğuyunca tarçın ve leblebi ile servis yapın

* 2-3 gün içinde tüketin. Çok bekletmeyin.

* Bir bardak ayırın yeniden yapmak isteyeceksiniz:)

* Bu  ölçülerle  1,5 – 2  lt  ye yakın boza çıkıyor.

4 Kişilik Hazırlama ve Pişirme Süreci: 20 dk ve 2 gün Zorluk Derecesi: 1 2 3 4 5